1926 жылы құрылған Ақсу-Жабағылы — Орталық Азиядағы ең көне қорық. Ол Батыс Тянь-Шаньның бір бөлігі — Талас Алатауының солтүстік-батыс шетін қорғайды: шамамен 1000 метр биіктіктегі шөлейт бөктерлерден арша орманы мен альпі шалғындары арқылы 4000 метрден асатын мұздықтар мен шыңдарға дейін. 2016 жылы ол ЮНЕСКО-ның «Батыс Тянь-Шань» Дүниежүзілік мұра нысанының құрамына кірді.
Қорық ең алдымен гүлдерімен танымал. Бұл өңір — бақша қызғалдағының отандарының бірі: сәуірдің ортасынан мамырға дейін беткейлерде алқызыл Грейг қызғалдағы мен ақсары-қызыл Кауфман қызғалдағы шашырай гүлдейді. Сонымен қатар бұл — нағыз жабайы аңдар мекені: сібір таутекесі, арқар, Тянь-Шань қоңыр аюы және көзге сирек түсетін қар барысы осында тіршілік етеді; құс бақылаушыларды да өзіне тартады. Ең көрнекті көрінісі — Ақсу шатқалы: сүттей ақ Ақсу өзені ойып өткен, тереңдігі бірнеше жүз метрлік сай.
Ақсу-Жабағылы қорығы: не көруге болады
Ақсу шатқалына үңіліңіз
Кедір-бұдыр жол шатқал жиегіндегі шолу алаңдарына апарады, ол жерде аяқ астыңыз кенет үзіліп, тым төменде өзен жатады. Әдетте Жабағылы ауылынан жол талғамайтын көлікпен, қорық инспекторымен бірге барады. Жаяу жорықшылар тік соқпақпен суға дейін түсе алады.
Қызғалдақтарды іздеп табыңыз
Көктем ілгерілеген сайын гүлдеу жоғары көтеріледі: сәуірдің ортасында бөктерлер, мамырда, кейде маусымның басында — биік шалғындар. Қай аптада қай беткей гүлдеп тұрғанын жергілікті гидтер біледі. Гүлді жұлуға қатаң тыйым салынған — екі түр де қорғауға алынған.
Жабағылы аңғарында жаяу немесе атпен жүріңіз
Классикалық бір күндік маршруттар Жабағылы өзенін өрлеп, Кіші Қайыңды мен Үлкен Қайыңдыға барады; жолда сарқырамалар мен арша тоғайлары кездеседі. Атты ауылдағы қонақ үйлер арқылы жалдауға болады, ал ұзағырақ жорықтар биік таудағы петроглифтерге жеткізеді.
Ауылдағы қонақ үйде түнеңіз
Жабағылы ауылында рұқсат қағазын, инспекторды, атты және тамақты ұйымдастырып беретін, жылдар бойы жұмыс істеп келе жатқан бірнеше отбасылық қонақ үй бар. Мұнда бір-екі түн қонудың өзі — сапардың жарқын сәті.
Ақсу-Жабағылы қорығы: қалай жетуге болады
- Көлікпен: Жабағылы ауылы Шымкенттен шамамен 100 км шығыста, Алматы тасжолымен жүріп, Тұрар Рысқұлов ауылының (Ванновка) маңынан бұрылғанда 1,5–2 сағат.
- Пойызбен немесе автобуспен: негізгі желідегі ең жақын станса — Түлкібас (Тұрар Рысқұлов), ауылдан шамамен 20 км жерде; қонақ үйлер сізді күтіп алады.
- Турмен: Шымкенттен Ақсу шатқалына бір күндік саяхат көлік пен кіру мәселесін өзі шешеді; көктемде көп күндік қызғалдақ туры да бар.
Пайдалы кеңестер
- Бұл — қатаң режимдегі қорық: кіруге рұқсат қағазы керек, қасыңызда инспектор немесе лицензиясы бар гид болуға тиіс. Екеуін де қонақ үйлер мен туроператорлар ұйымдастырады; ақы әр адамнан күн сайын алынады.
- Тауда ауа райы тез құбылады. Шымкентте 30 °C болып тұрса да, жылы киім мен су өткізбейтін киім ала жүріңіз.
- Қызғалдақтың гүлдеу мерзімі жыл сайын бір-екі аптаға ауытқиды — күнді белгілемес бұрын жергілікті жерден сұраңыз.
- Дүрбі ала келіңіз. Шатқал үстінде қалықтаған күшіген мен бүркіттерді құсқа әуес емес адам да қызыға қарайды.
Ақсу-Жабағылы қорығы: үздік турлар мен билеттер
Мына турлар — осы жерді (Ақсу-Жабағылы қорығы) көрудің ең оңай жолы:
Жеке табиғат саяхаты бағасы US$240 Шымкенттен: Ақсу шатқалы мен Тянь-Шань тауларына бір күндік саяхат
Өлкенің табиғатына арналған жеке бір күндік сапар: әсерлі Ақсу шатқалы, дәстүрлі ауыл және Батыс Тянь-Шань бөктеріндегі жаяу жорық. Тұрған жеріңізден алып кетеді, топ шағын. Жаңа ұсыныс, сондықтан әзірге пікір жоқ.
- Ақсу шатқалына қарайтын шолу алаңы
- Тау бөктеріндегі ауыл
- Батыс Тянь-Шаньда жаяу серуен
Көп күндік тур бағасы US$1500 Шымкент: қонақүйі мен тамағы бар 6 күндік қызғалдақ туры
Көктемгі қызғалдақ гүлдеуіне орайластырылған маусымдық алты күндік саяхат: Ақсу-Жабағылы қорығындағы жаяу жорықтар, көне Түркістан қаласы және екі арадағы табиғат көріністері; жатын орын мен тамақ кіреді. Күндері гүлдеу маусымымен шектеледі; әзірге пікір жоқ.
- Ақсу-Жабағылыдағы жабайы қызғалдақтар
- Түркістан ескерткіштері
- Қонақүйлер мен тамақ кіреді
Шытырман бағасы US$170 Шымкент: Батыс Тянь-Шаньда тандеммен парапланмен ұшу
Сертификаты бар ұшқышпен Батыс Тянь-Шань бөктерінің үстінде тандеммен ұшу. Парапланда бәрін ауа райы шешеді, сондықтан бір күн қорда тұрсын. Мүлдем жаңа ұсыныс.
- Сертификаты бар ұшқышпен ұшасыз
- Тәжірибе қажет емес
- Фото мен бейне кіреді
